Ly kỳ lăng mộ đá Quận Vân gần 300 tuổi

Dân làng từ bao đời vẫn cho rằng phần thân mộ bên dưới lòng đất có đường hầm vào và có hệ thống tự sập.

Nằm lọt thỏm giữa một bên là cánh đồng lúa rộng mênh mông, một bên là dãy nhà cao tầng của người dân, khu lăng mộ đá vốn đã vắng vẻ, tĩnh lặng khiến nơi đây cô quạnh đến lạnh người. Khu lăng đá Quận Vân nằm heo hút giữa cánh đồng lúa.  Được giới khảo cổ đánh giá là một trong hai lăng mộ bằng đá đồ sộ nhất Việt Nam, được nhà nước Việt Nam xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia nhưng người dân thôn Nỏ Bạn, xã Vân Tảo, huyện Thường Tín, Hà Nội lại rất dè dặt, không nói chuyện nhiều về khu lăng mộ độc đáo trên địa bàn. Theo một số cụ cao niên trong làng Nỏ Bạn, khu lăng đá Quận Vân là lăng mộ của Đô đốc Đại giang Quận công Đỗ Bá Phẩm. Khi đó, ông giữ chức trấn thủ Sơn Nam, quê gốc ở Vân Tảo nên dân gian thường gọi là Quận Vân. Khi thấy địa thế đất ở Nỏ Bạn đẹp, năm 1733, Quận Vân cho phu, lính chở đá về xây lăng. Năm 1914, trận lũ lịch sử làm vỡ đê Xâm Thụy, sông Hồng. Dòng nước lũ tràn ngập cả làng khiến phù sa bồi dày hơn 2 m lên cánh đồng trũng, phủ kín quần thể lăng đá.. Năm 1986, chính quyền xã cải tạo ruộng đồng, huy động máy xúc khai thác đất phù sa để trồng ngô. Khi đào đất, mọi người sững sờ khi thấy các tượng đá lộ ra. Bên trong khu di tích lăng mộ  Sau khi được tiến hành khai quật, quần thể lăng mộ dần lộ thiên. Nhìn từ ngoài vào, trấn giữ ngay cửa lăng là 2 con chó đá ngồi, tiếp đến là 2 chiến binh cao khoảng 1,5m, tay cầm gươm, mũ, áo chỉnh tề. Giữa lăng là 2 án thư đá, 2 ngai đá, cao khoảng gần 2m, chạm trổ theo hình “long mã chầu nguyệt”, hai bên có 2 con voi phục và 2 con ngựa chiến. Đặc biệt, ở khu bên trong lăng có đôi nghê chầu hai cánh nhà bia, mồn ngậm hạt ngọc, đầu và mình được khắc những hình văn xoắn, cổ đeo vòng nhạc, hình dáng khỏe khoắn và sinh động. Nghê bên trái đặt chân lên nghê con, nghê bên phảo đặt chân lên quả cầu. Nhà bia 8 mái được canh giữ cẩn mật bởi đôi nghê đá.  Ngôi nhà bia có bốn cột, đỡ lấy tấm mái cong bốn phía, nóc nhà bia có tháp cao. Toàn nhà bia cao 4m, gồm 20 chi tiết lắp ghép với nhau hoàn toàn bằng mộng, không hề sử dụng một chất kết dính nào. Ngôi nhà bía đã trải qua mấy trăm năm, mưa gió, nước lũ, sa bồi mà vẫn không hề bị hư hỏng. Khu lăng đá Quận Vân là một công trình kiến trúc cổ, toàn bộ khu lăng được chạm khắc tinh xảo từ đá nguyên khối. Tất cả các hiện vật ở đây từ binh lính, tòa tháp, voi, ngựa, bầy nghê đá đến án thư, ngai… đều được gọt đẽo, chạm trổ tinh xảo bằng loại đá xanh quý hiếm Phần dương của khu mộ quận công Đỗ Bá Phẩm. Nhà mộ ở ngay sau nhà bia, hình mui rùa nhưng có chóp đỉnh và hình bốn mái. Phần thân mộ nằm chìm dưới lòng đất, vẫn chưa được khai quật. Dân làng từ bao đời vẫn cho rằng phần thân mộ có hẳn một hệ thống đường hầm vào và có hệ thống tự sập. Chúng tôi đến khu lăng mộ trong một chiều nổi mưa giông cuối tháng 7. Cụ ông Trương Văn Tuân (83 tuổi), người trông giữ lăng cho biết: “Tôi làm công việc trông coi, chăm sóc lăng mộ đến nay đã 13 năm. Trước tôi cũng có 2 người nữa, đều là cao niên trong làng, trông coi lăng đến khi già quá thì thôi.  Năm 1986, sau khi lăng mộ được phát lộ, các nhà khảo cổ học và người dân khắp cả nước tấp nập đến tham quan, chiêm ngưỡng khu di tích độc đáo. Tuy nhiên, việc này chỉ được xem như một hiện tượng, chỉ một thời gian ngắn sau dường như chẳng ai nhắc đến lăng đá Quận Vân”. Theo ông Tuân, những buổi trưa vắng hay những khi tối khuya, không bao giờ ông dám ở lại lăng một mình. Người dân quanh khu vực lăng cũng cấm con cái bén mảng đi qua khu vực này vào giữa trưa hay trời tối. Nhiều người dân vẫn rùng mình khi kể lại quãng thời gian những năm 1992, tiếng la hét kinh hoàng của một cô gái trẻ sống đối diện lăng mộ lại xé toạc màn đêm, mỗi khi chuông đồng hồ điểm đúng thời khắc 0h.